Sokak Dönüştürme Uygulaması ile Gebze'de Çocuklar ve Yayalar Güvenli Bir Kamusal Alan Kazandı
Marmara Belediyeler Birliği, Superpool iş birliği ve Global Kent Tasarımı İnisiyatifi (Global Designing Cities Initiative) danışmanlığında açılan “Sokak Dönüştürme Prova Proje Destek Programı” kapsamında destek almaya hak kazanan Gebze Belediyesinin çalışmaları neticesinde otopark olarak kullanılan bir alan ve araç odaklı bir sokak, yayalar ve çocukların güvenle kullanabileceği bir meydana ve okul sokağına dönüştürüldü.
Kent sokaklarını yaya ve çocuk dostu birer kamusal mekâna dönüştürme amacı doğrultusunda açılan destek programı kapsamında, etrafında birçok okul yer alması, çocuklar ve bakım verenleri tarafından okulların giriş ve çıkış saatlerinde yoğunlukla kullanılmasına karşın otopark olarak kullanılan bir alanın dönüşümüne ilişkin çalışmalar, öncelikle belediye proje ekibine verilen eğitimler ve alanın ihtiyaçlarını ve kullanıcı profilini tespit etmeyi sağlayan veri toplama çalışmaları ile başlatıldı.
Üç hafta boyunca sistematik biçimde devam eden çalışmalarda toplanan veriler ışığında çocuklar için güvenli yürüyüş deneyimine ve sokak oyunlarının oynanmasına olanak sağlayacak, düşük maliyetli malzeme ve uygulamalarla gerçekleştirilebilecek bir meydan ve okul sokağı projesi hazırlandı. Proje ekiplerinin alanda bir hafta boyunca süren çalışmasında yayalaştırma ve otopark alanları düzenlendi, şerit genişlikleri azaltıldı, dönüş yarıçapları daraltıldı ve 1000 m²’lik alana sahip olan proje alanı oldukça düşük maliyetli materyaller ve boyama, bitkilendirme, kent mobilyası yerleştirme gibi taktiksel şehircilik araçları aracılığıyla çocuklar ve mahalle sakinleri için güvenli bir kamusal alana dönüştürüldü.
Osman Yılmaz Mahallesi’nde yer alan meydanın dönüşümünü sağlayan süreçte, projenin mahalleli tarafından anlaşılması ve sahiplenilmesine olanak tanıyan uygulamalar önceliklendirildi. 19 Ekim tarihinde gerçekleştirilen ilk prova uygulama sayesinde basit uygulamaların kullanımıyla yalnızca araçlara tahsis edilmiş bir alanın çocuklar ve bakım verenleri için bir yaşam alanına dönüşebileceğine ilişkin bir farkındalık yaratıldı. Ardından devam eden çalışmaların sonunda meydan, Kent Ekimi’nin (Urban October) son günü olan ve aynı zamanda Dünya Şehirler Günü (World Cities Day) olarak kutlanan 31 Ekim Pazartesi günü oldukça renkli bir program ile birlikte mahallelinin kullanımına açıldı.
Gebze Belediye Başkanı Zinnur Büyükgöz, Başkan Yardımcısı Yusuf Burkut, ilgili müdürlükler, proje ekibi, mahalle sakinleri ve çocukların katılımıyla gerçekleşen açılış programı, gün boyunca süren pek çok oyuna, müzik dinletisine, kitap okuma etkinliği ve masal anlatısı gibi birçok aktiviteye sahne oldu. Çocukların kazandığı güvenli okul sokağı ve meydan için bir kutlama niteliğine sahip olan programının amaçlarından biri de fiziksel mekandaki değişimin her yaştan mahalle sakini tarafından olumlu bir deneyime dönüşmesini sağlamak ve mekânın kullanıcılarından geri bildirim almaktı. Söz konusu geri bildirimleri almak amacıyla gün boyunca alanda yer alan panolar ile alanın kullanıcılarına “Bugün burada neler yaptınız?”, “Burada neler yapmak istersiniz?”, “Bugün buraya nasıl geldiniz?”, “Bugün buraya nasıl gelmek isterdiniz?” gibi sorular yöneltildi.
Açılışla birlikte kullanıma açılan prova projeye ilişkin veri toplama çalışmaları ve alana ilişkin gözlemler altı ay boyunca devam edecek olup alanın canlı kalması sağlanacak ve ayrıca birkaç ay sonunda prova projenin kalıcı projeye dönüştürülmesi yönünde adımlar atılacak. Prova proje uygulaması ile belediyelerin taktiksel şehircilik araçlarını kullanma kapasitelerinin güçlendirilmesi, yerel yönetimlerin hızlı uygulanabilir müdahaleler ile kentsel mekanlarda oldukça güçlü etkilerin yaratılabileceğine ilişkin farkındalığının oluşması ve araçların hakimiyetindeki kentsel alanları çocuk dostu kamusal alanlara dönüştürmek hedefleniyor.
